Organizacje Reusable Packaging Europe oraz New European Reuse Alliance wydały wspólne oświadczenie, w którym wzywają Unię Europejską do wprowadzenia „jasnego i możliwego do wyegzekwowania” symbolu do znakowania konsumenckich opakowań wielokrotnego użytku, choć jednocześnie dopuszczają możliwość wyłączeń od tej reguły w indywidualnych przypadkach na rynku B2B.
Siedemdziesiąt osiem organizacji podpisało oświadczenie, które popiera ambicje UE w zakresie zmniejszenia ilości odpadów opakowaniowych, w szczególności pełnomocnictwo dla rozporządzenia w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR) do wprowadzenia do sierpnia 2026 roku (art. 12.6) etykiety potwierdzającej możliwość ponownego użycia opakowania (art. 12.2).
Sygnatariusze twierdzą, że symbol ten musi być atrakcyjny wizualnie i łatwy do zapamiętania oraz czytelny, niezależnie od metod jego aplikacji (między innymi w druku na etykietach, tłoczeniu, znakowaniu, aplikacjach cyfrowych) i niezależnie od wielkości opakowania. Co więcej, jego kształt nie powinien przypominać istniejących symboli, np. recyklingu. Powinien być rozpoznawalny w różnych zastosowaniach, kontekstach, językach i kulturach oraz łatwy do odtworzenia.
Oświadczenie wzywa Komisję do zaprojektowania symbolu, który zachęci użytkowników końcowych do stosowania opakowań wielokrotnego użytku, i oczekuje jego ujednolicenia w całej Europie.
Zdaniem sygnatariuszy, aby uniknąć oskarżeń o greenwashing, symbol powinien być używany wyłącznie do oznaczania tych opakowań, które są w oczywisty sposób ponownie wykorzystywane, by w ten sposób zapobiec ryzyku pomylenia ich przez konsumentów i użytkowników końcowych z rozwiązaniami jednorazowego użytku.
Oznacza to, że oznakowane opakowanie musi działać w ustalonym systemie ponownego użycia. Oświadczenie sugeruje, że producenci opakowań mogliby używać symbolu tylko wówczas, gdyby wybrane procesy (zbieranie, sortowanie, mycie, naprawa i redystrybucja) były egzekwowane zgodnie z rodzajem opakowania (pierwotne, wtórne i trzeciorzędne).
Opakowania powinny bezpiecznie wytrzymać określoną liczbę rotacji zgodnie z artykułem 11.1.e PPWR, a od producentów należy oczekiwać weryfikacji ich zgodności za pomocą identyfikowalnych systemów lub certyfikowanych uśrednionych obliczeń. Sygnatariusze dokumentu twierdzą, że za utrzymanie wydajności systemu oraz kontrolę jego uczestników powinny odpowiadać firmy zewnętrzne.
Symbol ponownego użycia powinien być stosowany tylko wtedy, gdy opakowanie wielokrotnego użytku osiąga wysoki wskaźnik zwrotu i jest zaprojektowane z myślą o jasnej strategii wycofania z eksploatacji – np. poprzez jego recykling.
Dalsze sugestie działań pozwalających uniknąć niewłaściwego stosowania symbolu obejmują ogólne i sektorowe wytyczne, które prezentują metody wdrażania, obecne praktyki rynkowe i różne zastosowania, adekwatne do rodzaju opakowania. Organy regulacyjne i upoważnione organizacje pozarządowe powinny nadzorować i audytować zgodność bez nakładania dodatkowych kosztów na operatorów opakowań, należy też wprowadzić kary dla firm, które niewłaściwie oznaczają swoje opakowania nienadające się do ponownego użycia.
Oświadczenie wspomina również o możliwości ochrony symbolu za pomocą towarowego znaku jakości lub certyfikatu, który można byłoby uzyskać na podstawie umowy licencyjnej między pozarządowym właścicielem i emitentem a firmami go używającymi. Wymagałoby to niewielkiej opłaty i spełnienia kryteriów, a także audytów w celu potwierdzenia zgodności.
Jednocześnie sygnatariusze podkreślają, że nie powinno to ograniczać zdolności sektora do wprowadzania innowacji w zakresie usług i produktów.
Jeśli chodzi o opakowania transportowe wielokrotnego użytku (RTP), obsługiwane w systemie poolingu w operacjach między przedsiębiorstwami, sygnatariusze wzywają Komisję do zezwolenia na zwolnienie z obowiązku umieszczania na nich symbolu ponownego użycia. Sugerują, że takie działanie „nie jest zgodne z rzeczywistością B2B operacji RTP”.
Firmy zajmujące się poolingiem RTP wdrażają już solidne systemy identyfikacji, w tym oznaczenia, loginy i schematy kolorystyczne, które skutecznie wskazują na możliwość ponownego użycia i zapewniają wysokie wskaźniki zwrotu, w pełni zgodne z wymogami dotyczącymi etykietowania określonymi w art. 12.1 i 12.5 PPWR – piszą w oświadczeniu jego sygnatariusze.
Systemy te są wspierane przez funkcje śledzenia i zachęty finansowe, które zapewniają (udowodnione) wysokie wskaźniki rotacji i zwrotu, a także są uzupełniane dokumentacją kontraktową, taką jak umowy i specyfikacje wysyłkowe, zapewniając jasny i możliwy do wyegzekwowania dowód (i instrukcje) ponownego wykorzystania.
Co więcej, zastosowanie fizycznego symbolu na rozwiązaniach RTP wykazuje liczne ograniczenia operacyjne. RTP podlega intensywnej eksploatacji, przez co symbole obecne na przykład na etykietach lub fizycznych oznaczeniach są podatne na zużycie, usunięcie lub uszkodzenie, skutkując wysokimi kosztami konserwacji, które przewyższają potencjalne korzyści.
Zwolnienie pojemników RTP eksploatowanych w systemach zamkniętych z wymogów dotyczących etykiet wielokrotnego użytku ma na celu wyrównanie szans względem RTP używanych w systemach otwartej pętli i „uniknięcie niepotrzebnego powielania” istniejących w sektorze metod ich ponownego wykorzystania. Podobno same podmioty zajmujące się poolingiem RTP są obecnie na dobrej drodze do włączenia analogicznego symbolu do dokumentacji cyfrowej, takiej jak dokumentacje wysyłkowe lub wynajmu, teoretycznie zapewniając przejrzystość przy uniknięciu niepotrzebnych fizycznych metod znakowania i odzwierciedlając realia operacyjne.
Sygnatariusze liczą na to, że po wprowadzeniu wspomnianych zaleceń w życie Komisja Europejska podejmie współpracę z właściwymi organami krajowymi, w tym z organizacjami odpowiedzialnymi za producentów, w celu zorganizowania inicjatyw edukacyjnych i uświadamiających.
Opracowano na podstawie informacji sygnatariuszy
Tłumaczenie: TK
