Nowa ekonomia opakowań: Jak PPWR, EPR i cyrkularność zdefiniują na nowo przewagę konkurencyjną do 2031 roku
Jak wynika z nowego raportu Smithers, przygotowanego we współpracy z organizatorami targów London Packaging Week 2026, branża opakowaniowa wkracza w nową epokę reguł ekonomicznych. O ile do niedawna producenci dobierali opakowania głównie przez pryzmat ich wzornictwa, funkcjonalności i ekologiczności, obecnie coraz silniej uzależnione są od kosztów, konkurencyjności i długoterminowej rentowności.
Autorzy raportu zatytułowanego „The New Economics of Packaging: How PPWR, EPR and Circularity Will Redefine Competitive Advantage Through 2031” (Nowa ekonomia opakowań: Jak PPWR, EPR i cyrkularność zdefiniują na nowo przewagę konkurencyjną do 2031 roku) przekonują, że europejski rynek opakowań osiągnął punkt zwrotny. W związku z tym, że rozporządzenie w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR) zaczyna obowiązywać od 12 sierpnia 2026 roku, rola opakowań jako źródła przewagi konkurencyjnej znacząco wzrośnie. Wybory dokonywane przez firmy - odnośnie konkretnych materiałów, ich recyklowalności, zawartości surowców wtórnych oraz efektywności w opakowaniach - będą odbijać się na wysokości marż oraz wynikach środowiskowych.
Ekomodulacja w ramach Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta (ROP) zmienia spojrzenie na opłacalność opakowań. W nowych realiach opakowania lekkie, łatwe w recyklingu, jednomateriałowe oraz kompatybilne z istniejącą infrastrukturą recyklingową będą objęte niższymi opłatami producenckimi. Z kolei formaty trudne do przetworzenia staną się sukcesywnie coraz droższe przy wprowadzaniu na rynek. Po raz pierwszy wiele decyzji dotyczących opakowań pociągnie za sobą natychmiastowe konsekwencje finansowe, co wzmocni biznesowe uzasadnienie dla projektowania z myślą o obiegu zamkniętym.
Jednym z największych wyzwań handlowych wskazanych przez firmę Smithers jest zapewnienie wystarczających dostaw surowców wtórnych. Rozporządzenie PPWR nakłada na producentów obowiązek osiągnięcia do 2030 r. poziomu 30% zawartości surowców z recyklingu w niektórych kategoriach opakowań z tworzyw sztucznych, jednak podaż wysokiej jakości przetworzonego plastiku nie nadążą za popytem.
Tworzywa sztuczne pochodzące z recyklingu konsumenckiego (PCR) kosztują już obecnie o około jedną trzecią więcej niż pierwotny (dziewiczy) polimer. Tymczasem w latach 2021-2023 nastąpił wyraźny spadek wydajności recyklingu w Europie (z 17% do 6%). Firmy, które dzisiaj zabezpieczą stabilne łańcuchy dostaw surowców PCR, prawdopodobnie zyskają silną pozycję konkurencyjną w miarę wzrostu zapotrzebowania do końca dekady.
W przypadku opakowań metalowych ślad węglowy staje się równie istotny jak podatność na recykling. Unijny mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2 (Carbon Border Adjustment Mechanism, CBAM) wprowadza zupełnie nowe czynniki kosztowe do europejskich łańcuchów dostaw stali i aluminium. Dla producentów decyzje zakupowe stają się zarówno kwestią zarządzania przyszłym ryzykiem regulacyjnym, jak i kontrolowania samych kosztów materiałowych.
Również pusta przestrzeń wewnątrz kartonu przekształca się w obciążenie. Rozporządzenie PPWR wprowadza maksymalny, 50-procentowy limit pustej przestrzeni w opakowaniach transportowych oraz przesyłkach e-commerce. Jednocześnie wymusza ono szersze stosowanie opakowań wielokrotnego użytku, zharmonizowanego etykietowania oraz przyszłych wymogów dotyczących Cyfrowego Paszportu Produktu (DPP). Wszystkie te zmiany razem wzięte oznaczają znacznie więcej niż tylko kolejny plik przepisów prawnych. Sygnalizują one zwrot w kierunku systemów opakowaniowych zaprojektowanych tak, aby minimalizować odpady, maksymalizować odzysk surowców i dostarczać wartość w całym cyklu ich życia.
Josh Brooks, dyrektor oddziału opakowaniowego w Easyfairs, podkreśla: „Przez długi czas firmy postrzegały opakowanie jako coś, co wspierało sukces handlowy. Coraz częściej opakowanie staje się jednym z tych czynników, które o tym sukcesie decydują. To głęboki przełom, który wpływa na tematy dyskusji w zarządach firm w równym stopniu, co w studiach projektowych”.
„Decyzje dotyczące materiałów, podatności na recykling i gospodarki o obiegu zamkniętym mają dziś znacznie szersze oddziaływanie niż tylko na czynniki środowiskowe. Decydują one o wysokości opłat producenckich, odporności łańcucha dostaw, dostępie do surowców wtórnych, ryzyku regulacyjnym i – ostatecznie – o długoterminowej konkurencyjności. Organizacje, które jako pierwsze dostrzegą te powiązania, będą miały najlepszą pozycję do osiągnięcia sukcesu.”
„Niniejszy raport nie tylko wyjaśnia, jak regulacje prawne zmieniają rynek opakowań. Pokazuje on przede wszystkim, w jaki sposób zmiany te kształtują na nowo opłacalność opakowań, pomagając firmom zrozumieć, gdzie leżą największe zagrożenia, gdzie pojawiają się największe szanse i jak dzisiejsze decyzje opakowaniowe wpłyną na jutrzejsze wyniki sprzedaży”.
Odwiedzający stoisko firmy Smithers podczas targów London Packaging Week 2026 zyskają szansę zapoznania się z badaniami w obecności specjalistów ds. analiz rynkowych oraz przedyskutować szersze trendy kształtujące branżę opakowań – od gospodarki o obiegu zamkniętym i rynków surowców wtórnych, po regulacje prawne, materiały oraz długoterminowe prognozy branżowe.
Opracowano na podstawie informacji organizatora
