Stowarzyszenie Plastics Europe opublikowało swój wydawany w cyklu dwuletnim raport „Tworzywa sztuczne w obiegu zamkniętym – analiza sytuacji w Europie”. Raport zawiera najnowsze dane (za rok 2024) i analizy dotyczące europejskiej cyrkularnej transformacji tworzyw sztucznych, z uwzględnieniem trendów w produkcji, przetwórstwie, wykorzystaniu i handlu tworzywami cyrkularnymi, a także dane dotyczące zarządzania odpadami tworzyw.
Raport "Tworzywa sztuczne w obiegu zamkniętym – analiza sytuacji w Europie" jest już dostępny
Główny wniosek z raportu jest taki, że w warunkach wzrastającej globalnej konkurencji cyrkularna transformacja Europy znacznie zwolniła. Wskaźnik rocznego wzrostu produkcji tworzyw cyrkularnych w Europie znacząco się zmniejszył – z 13,6% w 2022 roku do zaledwie 1,2% w 2024 roku, dając 8,7 mln ton produkcji tworzyw cyrkularnych (co stanowi 15,8% całkowitej produkcji). Natomiast w skali globalnej roczny wskaźnik wzrostu produkcji tworzyw cyrkularnych zwiększył się z 5% do 7,7%.
W roku 2024 w Europie zmniejszyło się również zainteresowanie przetwórców tworzywami cyrkularnymi – roczny wskaźnik wzrostu zapotrzebowania spadł w okresie dwóch lat z 16,2% do 4%.
Zamieszczone po raz pierwszy w raporcie dane handlowe uwidaczniają ponadto istotną zależność transformacji tworzyw sztucznych w Europie od zewnętrznych łańcuchów wartości: 19% zapotrzebowania przetwórców na tworzywa cyrkularne zostało zaspokojone poprzez import, a 12,4% odpadów zbieranych w Europie jest poddawane recyklingowi w innych regionach. Jeszcze większa jest zależność Europy od importowanych tworzyw sztucznych z surowców kopalnych – pokrywają one 25% zapotrzebowania przetwórców.
Jak mówi Rob Ingram, CEO INEOS Olefins & Polymers Europe, Prezes Plastics Europe: „To głęboko niepokojące, że właśnie teraz, kiedy Europa powinna przyspieszać przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym, obserwujemy dramatyczne spowolnienie. W wyniku wysokich cen energii i surowców, dodatkowo obciążających kosztów emisji oraz nieprzestrzegania reguł uczciwego handlu, europejscy producenci tworzyw sztucznych musieli wejść w tryb przetrwania. Nasz łańcuch wartości nie jest w stanie dokonać niezbędnych inwestycji w cyrkularność; w efekcie jesteśmy świadkami dekarbonizacji Europy poprzez deindustrializację. Jeśli ten bardzo destrukcyjny trend nie zostanie odwrócony, Europa nie będzie w stanie dalej realizować swoich ambicji klimatycznych.”
Europa utrzymała największy udział cyrkularnych tworzyw sztucznych (15,8%) w stosunku do całkowitej produkcji tworzyw. Jednak pozycja lidera w tej kategorii to przede wszystkim efekt gwałtownego spadku europejskiej produkcji tworzyw z surowców kopalnych – o 8,3% w latach 2022–2024 (do wartości 43,3 mln ton w roku 2024).
Virginia Janssens, Dyrektorka Zarządzająca Plastics Europe, wskazuje, że: „Kontynuując eksportowanie wartościowych, wysortowanych odpadów i importowanie recyklatów, osłabiamy zarówno naszą bazę przemysłową, jak i ambicje klimatyczne. Musimy stworzyć biznesowe uzasadnienie dla europejskich cyrkularnych tworzyw sztucznych, czyniąc ekonomicznie opłacalnymi zatrzymywanie odpadów w Europie i ich recykling na miejscu. Wspierające i dostosowane do tych konkretnych celów ustawodawstwo jest kluczowym czynnikiem umożliwiającym osiągnięcie sukcesu.”
„Kryzys w Zatoce Perskiej potwierdził, jak bardzo Europa narażona jest zawirowania gospodarcze związane z dostępnością zasobów kopalnych, oraz że silny europejski przemysł cyrkularnych tworzyw sztucznych nie jest dodatkowym luksusem, a że jest niezbędny. Odpady tworzyw to cenny surowiec, który daje Europie szansę na bycie kontynentem bogatym w zasoby. Czas odzyskać kontrolę nad lokalną gospodarką cyrkularną, rozpoczynając od utrzymania i wykorzystywania strategicznych zasobów w Europie.”
Chociaż wskaźniki recyklingu wzrosły do 29,6%, to skali i złożoności zadania, przed którymi stoją decydenci oraz europejski system tworzyw sztucznych, nie można bagatelizować. W 2024 roku ponad 70% zebranych europejskich odpadów tworzyw – cennego surowca cyrkularnego, który mógłby zmniejszyć zależność Europy od zasobów kopalnych – nadal trafiało do spalenia (48,9%, tj. 16 mln ton) i na wysypiska (21,5%, tj. 7 mln ton).
Pomimo uznania przez Komisję Europejską strategicznego znaczenia produkcji tworzyw sztucznych w Industrial Accelerator Act, obecne ramy polityki UE nie zapewniają odpowiednich bodźców rynkowych w skali i tempie wymaganych do odwrócenia obecnych trendów.
Potrzebne są pilne działania na poziomie unijnym i krajowym, aby przywrócić konkurencyjność przemysłu i odblokować inwestycje w tworzywa cyrkularne na dużą skalę. Działania te obejmować muszą rozwiązanie kryzysu kosztów energii i emisji w Europie, zapewnienie uczciwego handlu opartego na równych zasadach oraz stymulowanie silnego popytu rynkowego na cyrkularne tworzywa sztuczne poprzez ambitne środki rynkowe, wykorzystujące potencjał gospodarczy zharmonizowanego jednolitego rynku UE.
Virginia Janssens dodaje: „Przejście na gospodarkę cyrkularną tworzyw sztucznych musi stać się priorytetem Europy. Circular Economy Act musi naprawdę napędzać zmiany i uczynić cyrkularność atrakcyjną ofertą dla biznesu w Europie. Bez pilnych działań ryzykujemy utratę korzyści z europejskiej transformacji, oddając jej korzyści przemysłowe i gospodarcze innym regionom. Cyrkularność to nie tylko cel środowiskowy, to także cel przemysłowy.”
„Europa, w której swoją produkcję ma wielu z najbardziej innowacyjnych i wizjonerskich producentów tworzyw sztucznych na świecie, do niedawna była prawdziwym liderem transformacji cyrkularnej tworzyw sztucznych. Przy odpowiednim wsparciu wciąż możemy stworzyć prężnie działający system, który będzie podstawą dla nowej generacji przemysłu w Europie i zapewni nam odporność gospodarczą oraz bezpieczeństwo.”
Nota edytorska
Dane o rocznym tempie wzrostu europejskiej produkcji cyrkularnej i zapotrzebowania przetwórców w latach 2022 i 2024 odzwierciedlają „skumulowany roczny wskaźnik wzrostu” (CAGR) odpowiednio za lata 2018–2022 oraz 2022–2024.
Opracowano na podstawie informacji Plastics Europe
