Czternaście państw członkowskich Unii Europejskiej otrzymało od Komisji Europejskiej wezwania do usunięcia uchybień i/lub uzasadnione opinie w związku z nierespektowaniem unijnych celów w zakresie recyklingu odpadów, a także z powodu niewdrożenia do prawa krajowego elementów dyrektyw PPWR (w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych), SUP (tworzyw sztucznych jednorazowego użytku) lub dyrektywy ramowej w sprawie odpadów.
Wezwania do usunięcia uchybień zostały wysłane do Niemiec, Grecji i Cypru. Z kolei uzasadnione opinie skierowano do Grecji, Bułgarii, Czech, Hiszpanii, Chorwacji, Cypru, Węgier, Malty, Polski, Portugalii oraz Rumunii – wszystkie one dotyczą niedociągnięć w realizacji celów recyklingu odpadów na podstawie najnowszych zgłoszonych danych.
Zgodnie z dyrektywą ramową w sprawie odpadów (Waste Framework Directive), państwa członkowskie były zobowiązane, by do 2020 r. przygotować 50% odpadów komunalnych do ponownego użycia i recyklingu. Bułgaria, Czechy, Niemcy, Grecja, Hiszpania, Chorwacja, Cypr, Węgry, Malta, Polska, Portugalia i Rumunia – wszystkie te kraje nie osiągnęły wyznaczonego celu.
Ponadto dyrektywa opakowaniowa wymagała wcześniej od państw członkowskich zagwarantowania, że do 31 grudnia 2008 roku recyklingowi zostanie poddane od 55% do 80% wszystkich odpadów opakowaniowych. Obejmowało to progi recyklingu na poziomie 60% dla szkła, 60% dla papieru i tektury, 50% dla metali, 22,5% dla tworzyw sztucznych oraz 15% dla drewna.
Według doniesień siedem państw członkowskich nie osiągnęło części celów w latach 2020–2023. Cypr i Portugalia nie zrealizowały wymaganego celu w zakresie szkła, natomiast Grecja, Rumunia i Węgry nie osiągnęły celów dotyczących szkła oraz ogółu opakowań.
Chorwacja nie osiągnęła nakazanych poziomów recyklingu dla szkła, metali i ogółu opakowań, a Malta nie spełniła ich w odniesieniu do papieru, tektury, metali oraz ogółu opakowań.
W związku z tym Komisja wysyła wezwania do usunięcia uchybień do Niemiec, Grecji i Cypru. Każdy z tych krajów ma dwa miesiące na odniesienie się do zgłoszonych zastrzeżeń – w przeciwnym razie Komisja może zdecydować o wydaniu uzasadnionych opinii.
Ponieważ Bułgaria, Czechy, Grecja, Hiszpania, Chorwacja, Cypr, Węgry, Malta, Polska, Portugalia i Rumunia otrzymały już wezwania do usunięcia uchybień w związku ze swoimi niedociągnięciami w lipcu 2024 roku, każda z tych spraw została przekształcona w uzasadnioną opinię. Brak rozwiązania tych problemów może skutkować skierowaniem sprawy do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Komisja twierdzi, że państwa członkowskie muszą zintensyfikować swoje wysiłki wdrożeniowe, aby spełnić wyższe cele wyznaczone na lata 2025, 2030 i 2035. Oczekuje się, że działanie to przyczyni się do rozwoju jednolitego rynku surowców wtórnych, pomoże UE zmniejszyć zależność od krajów trzecich oraz poprawi konkurencyjność całej Wspólnoty.
Tymczasem Słowacja otrzymała uzasadnioną opinię za niewłaściwe transponowanie niektórych przepisów dyrektywy SUP (czyli przenoszenie unijnych przepisów do prawa krajowego) – a mianowicie wymogu wprowadzenia systemów rozszerzonej odpowiedzialności producenta oraz pokrycia niezbędnych kosztów gospodarowania odpadami, sprzątania śmieci, a także działań podnoszących świadomość, mających na celu zapobieganie zanieczyszczeniom i ich ograniczanie.
Komisja zwraca uwagę, że zgodnie ze słowackim prawem producenci wyrobów tytoniowych nie są zobowiązani do pokrywania kosztów zbiórki odpadów. Ponadto producenci pojemników na żywność i napoje, kubków, lekkich plastikowych toreb na zakupy oraz innych produktów nie muszą pokrywać kosztów transportu i przetwarzania, a słowackie ustawodawstwo nie obejmuje przepisów dotyczących kosztów sprzątania śmieci.
Wezwanie do usunięcia uchybienia zostało wydane wcześniej, w maju 2025 roku, na co Słowacja odpowiedziała, że poprawi transpozycję. Do tej pory jednak przepisy zmieniające nie zostały przyjęte.
Obecnie Słowacja ma dwa miesiące na odpowiedź na uzasadnioną opinię i podjęcie niezbędnych środków – w przeciwnym razie Komisja rozważy skierowanie sprawy do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Dodatkowo Komisja przesłała władzom fińskim wezwanie do usunięcia uchybienia związanego z niewłaściwą transpozycją niektórych elementów dyrektywy ramowej w sprawie odpadów do prawa krajowego w wymaganym terminie do 5 lipca 2020 roku. Wymogi te obejmowały przepisy dyrektywy dotyczące zakresu odpadów komunalnych, definicji odzysku materiałowego, zasad postępowania z odpadami niebezpiecznymi oraz warunków odstępstwa od obowiązku selektywnej zbiórki.
Według KE dyrektywa ramowa w sprawie odpadów ma „kluczowe znaczenie” dla zapewnienia konkurencyjności UE i zabezpieczenia jej przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym. Jeśli Finlandia nie odniesie się do zastrzeżeń Komisji w ciągu dwóch miesięcy, może otrzymać uzasadnioną opinię.
Są to najnowsze środki w ramach toczących się działań prawnych przeciwko państwom członkowskim, które nie przestrzegają przepisów. W 2024 roku wszczęto procedurę naruszeniową przeciwko wszystkim 27 państwom członkowskim z powodu nieosiągnięcia prawnie wiążących celów w zakresie zbiórki i recyklingu; podjęto również działania prawne przeciwko 17 państwom członkowskim m.in. z powodu nieprawidłowych etykiet sortowania odpadów oraz trafiania na składowiska materiałów nadających się do ponownego użycia i recyklingu.
Opracowano na podstawie informacji serwisu Packaging Europe
