Sztuczna inteligencja, odpowiedzialność człowieka i praktyczne problemy produkcyjne znalazły się w centrum 8. edycji Warsztatów Flekso, która odbyła się w dniach 28–29 października w Hotelu Warszawianka w Jachrance. Wydarzenie zakończył pierwszy finał Igrzysk Fleksografów. Zwyciężyły firmy Yanko i Chespa Group, natomiast nagroda publiczności trafiła do drukarni Eticod.
„Ej. Aj – Sztuczna Inteligencja” – hasło tegorocznej edycji Warsztatów Flekso zapowiadało temat, który przez dwa dni powracał zarówno podczas wystąpień, jak i rozmów technologicznych. Organizatorzy i prelegenci skupili się przede wszystkim na tym, gdzie narzędzia wykorzystujące sztuczną inteligencję mogą rzeczywiście usprawnić pracę oraz dlaczego ostateczna decyzja i odpowiedzialność muszą pozostać po stronie człowieka.
Ósma edycja wydarzenia odbywała się pod znakiem nieskończoności – położona poziomo cyfra osiem symbolizowała możliwości rozwoju, automatyzacji i optymalizacji procesów. Warsztaty zachowały przy tym swój praktyczny charakter, wyrażony w zasadzie „100 procent technologii, 0 procent marketingu”. Uczestnicy mogli nie tylko wysłuchać wystąpień, lecz także zadawać pytania ekspertom, omawiać problemy występujące w zakładach produkcyjnych i porównywać doświadczenia z różnymi technologiami druku.
Gościem specjalnym pierwszego dnia wydarzenia był Karol Stryja, ekspert i popularyzator nowych technologii oraz twórca podcastu „99 twarzy AI”, który koncentruje się na praktycznym wykorzystaniu sztucznej inteligencji i łączeniu możliwości technologii z potrzebami biznesu. Śniadaniu Fleksografa towarzyszyła dyskusja nad wykorzystaniem sztucznej inteligencji w życiu prywatnym i zawodowym. Podczas Otwartego Panelu Technologicznego grono ekspertów, złożone z przedstawicieli firm partnerskich, odpowiadało na pytania zbierane podczas rejestracji. Kolejne można było przesyłać za pośrednictwem aplikacji wydarzenia lub zadawać bezpośrednio z sali. Do tradycyjnych zagadnień dotyczących druku, przygotowalni i procesów produkcyjnych dołączono osobną grupę pytań związanych z AI.
Skorzystać, ale najpierw sprawdzić
Piotr Lis i Jacek Galiński rozpoczęli spotkanie od pozornie prostego pytania: Czy poruszający się za oknem hotelu robot koszący trawę wykorzystuje sztuczną inteligencję, czy jest jedynie przykładem automatyzacji? To rozróżnienie powracało również w dalszej części wydarzenia. Wraz z rosnącym zainteresowaniem AI określenie to zaczyna być bowiem stosowane także wobec rozwiązań, które opierają się na zaprogramowanych wcześniej regułach i nie wykorzystują mechanizmów charakterystycznych dla sztucznej inteligencji.
Prowadzący przedstawili szeroki zakres jej możliwych zastosowań – od tłumaczeń, analizy dokumentów i przygotowywania ofert po marketing, obsługę klienta, raportowanie, projektowanie oraz planowanie produkcji. Najważniejsze było jednak zastrzeżenie, że system nie myśli tak jak człowiek. Analizuje dane, wyszukuje wzorce i potrafi wykonywać wiele operacji w krótkim czasie, lecz jakość uzyskanej odpowiedzi zależy od dostarczonych informacji, sposobu sformułowania zadania oraz aktualności źródeł.
Dlatego odpowiedzi generowane przez modele należy sprawdzać, zwłaszcza gdy mają być podstawą decyzji wpływających na produkcję, bezpieczeństwo lub zgodność z przepisami. Narzędzie może pomóc w analizie sytuacji i zaproponować rozwiązanie, ale nie przejmuje odpowiedzialności za jego zastosowanie – ta pozostaje po stronie użytkownika.
Podczas otwarcia zwrócono również uwagę na globalny kontekst rozwoju AI: dominację największych dostawców technologii, znaczenie infrastruktury obliczeniowej i rosnące zapotrzebowanie na energię. Europa dysponuje silnym zapleczem regulacyjnym, pozostaje jednak w dużym stopniu zależna od zagranicznych dostawców usług chmurowych, oprogramowania i mocy obliczeniowej. Z perspektywy przedsiębiorstw oznacza to konieczność równoczesnego obserwowania zmian technologicznych, regulacji i zasad ochrony danych.
Czy AI da się lubić?
Karol Stryja w wystąpieniu „Ej. Aj. Czy AI da się lubić?” zachęcał do traktowania sztucznej inteligencji nie jako abstrakcyjnej technologii, lecz jako narzędzia, którego warto uczyć się poprzez eksperymentowanie. Za Iwo Zmyślonym porównał model językowy do zdolnego doktoranta zamkniętego w piwnicy: przeczytał wszystkie książki, ale nigdy nie widział konkretnej maszyny, hali produkcyjnej ani klienta. Aby mógł rzeczywiście pomóc przedsiębiorstwu, trzeba przekazać mu wiedzę o jego procesach, danych i doświadczeniach.
To właśnie połączenie możliwości narzędzia z wiedzą pracowników może przynieść największą wartość. Model nie zna historii problemów występujących na danej linii, specyfiki materiałów, wymagań odbiorców ani sposobów reagowania wypracowanych przez technologów przez wiele lat. Może jednak pomóc tę wiedzę uporządkować, przeszukiwać i wykorzystywać w kolejnych zadaniach. Karol Stryja pokazał także ewolucję chatbotów: od prostego okna, w którym użytkownik zadawał pytanie i otrzymywał odpowiedź, przez asystentów analizujących dokumenty, obrazy i nagrania, aż po agentów zdolnych rozdzielać złożone zadania na etapy, korzystać z internetu, pamięci i podłączonych systemów. Dla zakładów produkcyjnych szczególnie istotna może być integracja takich rozwiązań z wewnętrznymi bazami danych i oprogramowaniem, pod warunkiem zachowania właściwych zasad bezpieczeństwa. Prelegent przestrzegał przed wysyłaniem poufnych materiałów do publicznie dostępnych modeli bez konsultacji z działem IT.
Zamiast rozpoczynać od kosztownego projektu obejmującego całą organizację, proponował szukanie niewielkich, konkretnych zastosowań, które rozwiązują rzeczywiste problemy pracowników.
Nudne, żmudne i trudne
Jedną z najpraktyczniejszych wskazówek była zasada poszukiwania zadań „nudnych, żmudnych i trudnych”. Są to powtarzalne czynności, które zajmują dużo czasu, powodują frustrację i co miesiąc wracają w podobnej formie. Mogą obejmować przepisywanie informacji, analizowanie rozbudowanych zapytań klientów, porównywanie plików, porządkowanie dokumentacji czy przygotowywanie wstępnych zestawień. Właśnie w takich obszarach automatyzacja i AI mogą stosunkowo szybko przynieść wymierny efekt, uwalniając pracowników do zadań wymagających wiedzy, doświadczenia i kreatywności. Nie oznacza to jednak, że każde działanie należy rozbudowywać z wykorzystaniem chatbota. Narzędzia powinny być wykorzystywane tam, gdzie wnoszą rzeczywistą wartość. Materiały przygotowane przez agentów – raporty, wiadomości czy analizy – powinny natomiast trafiać najpierw do człowieka w formie wersji roboczej. Dopiero po sprawdzeniu mogą zostać zatwierdzone i przekazane dalej. Ma to szczególne znaczenie w poligrafii i produkcji opakowań. Błędna informacja na etykiecie, w instrukcji lub oznaczeniu może prowadzić nie tylko do konieczności powtórzenia nakładu, ale również do konsekwencji po stronie klienta i użytkownika produktu. Zagrożeniem są zarówno pomyłki modeli, jak i możliwość celowego wprowadzenia systemu w błąd. Im większy wpływ rekomendacji AI na rzeczywisty proces, tym istotniejsze stają się kontrola, uprawnienia i czytelne przypisanie odpowiedzialności.
Technologia poddana próbie
Drugi dzień wydarzenia należał do pierwszego finału Igrzysk Fleksografów. Na wystawie zaprezentowano siedem realizacji konkursowych oraz dodatkowe prace pozakonkursowe. Towarzyszące im karty technologiczne pozwalały zapoznać się ze sposobem wykonania poszczególnych projektów i porównać możliwości druku fleksograficznego, cyfrowego oraz rozwiązań hybrydowych. Ocenie podlegał nie tylko efekt wizualny. Jurorzy analizowali stopień trudności pracy, przygotowanie technologiczne, jakość odwzorowania detali i barw, powtarzalność oraz sposób poradzenia sobie z ograniczeniami procesu. Omówienie realizacji stało się pretekstem do szerszej dyskusji o zależnościach pomiędzy projektem graficznym, przygotowalnią, formą drukową, maszyną, farbą, podłożem i kompetencjami operatora.
Uczestnicy Warsztatów również zostali włączeni w ocenę. Podczas rejestracji otrzymali numerowane karty, które mogli wrzucać do urn ustawionych przy pracach konkursowych. Pozwoliło to zestawić wybór jury z opinią publiczności i sprawdzić, czy profesjonaliści analizujący parametry technologiczne zwracają uwagę na te same elementy, co odbiorcy oceniający przede wszystkim końcowy rezultat. W pierwszej edycji Igrzysk Fleksografów zwyciężyły firmy Yanko i Chespa Group. Nagroda publiczności przypadła drukarni etykiet samoprzylepnych Eticod. Gościem specjalnym był Tomasz Sotowski, czynny pilot z 40-letnim stażem w lotnictwie, w tym na legendarnym Su-22.
Najważniejszy wniosek z ósmej edycji Warsztatów Flekso dotyczył relacji człowieka z technologią. Sztuczna inteligencja może przyspieszać analizę danych, porządkować informacje, wspierać przygotowanie ofert i dokumentów, pomagać w automatyzowaniu powtarzalnych zadań, a w przyszłości coraz mocniej włączać się w planowanie i kontrolowanie produkcji. Nie zna jednak zakładu, klienta ani historii wcześniejszych decyzji, dopóki człowiek nie dostarczy jej właściwego kontekstu. O przewadze przedsiębiorstwa nie zdecyduje więc sam dostęp do popularnego modelu – podobne narzędzia będą dostępne dla wszystkich. Znaczenie zyskają jakość danych, wiedza technologiczna, umiejętność zadawania pytań, bezpieczeństwo oraz zdolność pracowników do oceny otrzymanych wyników.
Finał Igrzysk Fleksografów dobrze uzupełnił tę dyskusję. Uczestnicy korzystali z różnych maszyn, materiałów, form drukowych i systemów przygotowania produkcji, ale ostateczny rezultat zależał od ludzi – ich wiedzy, konsekwencji, kreatywności oraz umiejętności reagowania na problemy.
Anna Naruszko