Finansowany ze środków UE projekt badawczy BioSupPack oficjalnie zakończył swoją działalność w marcu 2026 roku. Przez pięć lat aktywności dowiódł, że odpady powstające przy produkcji piwa mogą zostać przekształcone w wysokowydajne biotworzywa przeznaczone do produkcji zrównoważonych opakowań.
Uczestniczące w badaniach konsorcjum złożone z 18 partnerów reprezentujących osiem europejskich krajów opracowało i zweryfikowało innowacyjne materiały z grupy polihydroksyalkanianów (PHA i PHB) oraz procesy ich obróbki. Okazało się, że mogą się one stać realną alternatywą dla plastików pochodzenia kopalnego, spełniając wymogi unijnego rozporządzenia w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR).
To już jest koniec
Projekt BioSupPack przeszedł do historii w efektownym stylu, podczas zorganizowanej w internecie imprezy, która zgromadziła przedstawicieli organizacji i firm tworzących konsorcjum zaangażowane w jego realizację. Środki na działalność BioSupPack w wysokości 7,6 mln euro zapewniło partnerstwo publiczno-prywatne CBE JU (Circular Bio-based Europe Joint Undertaking), następca BBI JU (Bio-Based Industries Joint Undertaking), które działało w ramachprogramu badawczego Unii Europejskiej „Horyzont 2020”. Osiemnastu partnerów połączyło siły pod kierownictwem koordynatora – centrum technologicznego AIMPLAS (Plastics Technology Centre) z siedzibą w Walencji w Hiszpanii.
Jak podkreśla koordynatorka projektu Rosa González Leyba (AIMPLAS): BioSupPack udowodnił, że możemy stworzyć autentyczną gospodarkę o obiegu zamkniętym, przetwarzając odpady browarnicze w wartościowe materiały opakowaniowe oraz poddając odpady opakowaniowe recyklingowi dzięki innowacyjnym technologiom, takim jak recykling enzymatyczny. Nasze konsorcjum z powodzeniem rozwinęło na skalę przemysłową nowatorskie procesy biorafineryjne i opracowało materiały pochodzenia biologicznego do produkcji opakowań sztywnych (spożywczych i niespożywczych). Uzyskaliśmy prototypy opakowań, które pod względem parametrów są bardzo zbliżone do swoich rynkowych odpowiedników.
Sześć kluczowych innowacji
W warunkach demonstracyjnych oraz w rzeczywistych warunkach operacyjnych projekt BioSupPack opracował oraz zweryfikował kluczowe rozwiązania, które odpowiadają na najważniejsze wyzwania branży opakowaniowej:
– Proces biorafineryjny do produkcji PHB z młóta browarnianego. W ramach projektu opracowano skalowalny bioproces, który efektywnie przetwarza młóto browarniane w wysokiej czystości PHB (polihydroksymaślan) dzięki innowacyjnej plazmowej obróbce wstępnej oraz fermentacji mikrobiologicznej. Innowacja ta przekształca niskowartościowy strumień odpadów w funkcjonalny biopolimer, tworząc jednocześnie symbiozę przemysłową między browarami a producentami bioplastików. Proces osiągnął poziom gotowości technologicznej TRL 6, potwierdzając wykonalność w warunkach zbliżonych do rzeczywistych.
– Receptury powłok na bazie PHA oraz kompostowalne opakowania włókniste. BioSupPack opracował plastizolowe powłoki z PHA, które są w 99% pochodzenia biologicznego i całkowicie biodegradowalne. Powłoki te mogą być stosowane na tekturze jako alternatywa dla powłok PE (polietylenowych), a także na tekstyliach jako zamiennik PVC. Innowacja jest chroniona patentem Belgijskiego Centrum Kompetencji w dziedzinie Wyrobów Włókienniczych i Tworzyw Sztucznych Centexbel i osiągnęła poziom TRL 6, co oznacza gotowość do rozpoczęcia sprzedaży licencyjnej wśród producentów powłok.
– Kompostowalne opakowania włókniste. Konsorcjum stworzyło opakowania na bazie włókien o właściwościach barierowych porównywalnych z tworzywami sztucznymi pochodzenia kopalnego, nadające się do kompostowania przemysłowego. Ich zastosowania obejmują m.in. produkcję kubków do lodów oraz tacek. Rozwiązanie to pozwala firmom realizować cele w zakresie zrównowa-
żonego rozwoju, oferując jednocześnie dwie możliwe ścieżki zagospodarowania opakowań po zużyciu. Innowacja osiągnęła poziom gotowości technologicznej TRL 7 (która oznacza, że jest ona bardzo zaawansowana i niemal gotowa do komercjalizacji).
– Receptury na bazie PHB dla opakowań sztywnych. Firma SABIOMATERIALS opracowała materiały na bazie PHB, zoptymalizowane pod kątem opakowań sztywnych, takich jak butelki oraz ekspozytory handlowe (displeje). Materiały te powstają ze strumieni odpadów odnawialnych, są w pełni biodegradowalne, a dodatkowo nadają się do recyklingu mechanicznego i enzymatycznego. Zostały opracowane specjalnie pod kątem lepszej przetwarzalności metodą formowania z rozdmuchem (ekstruzji) oraz wtryskiwania. Innowacja osiągnęła poziom TRL 7 i jest produkowana na skalę przemysłową.
– Opakowania sztywne dla różnych sektorów. Firma ILAB uzyskała butelki na sosy i produkty do pielęgnacji ciała, natomiast AIMPLAS opracował i wyprodukował ekspozytor na butelki piwa dla sektora handlu detalicznego.
– Prototyp sortownika do nowoczesnego procesu recyklingu materiałów pochodzenia biologicznego i recyklingu enzymatycznego. Opracowany przez IRIS prototyp urządzenia do sortowania odpadów opakowaniowych umożliwi odzysk nowych strumieni odpadów w celu ich późniejszego recyklingu enzymatycznego. Metoda ta okazała się skutecznym sposobem zagospodarowania tych materiałów opakowaniowych dzięki opracowaniu nowoczesnych, selektywnych enzymów.
Znaczenie rynkowe i wpływ na przemysł
Innowacje opracowane w ramach projektu BioSupPack stanowią bezpośrednią odpowiedź na transformację branży opakowaniowej napędzaną przez unijne rozporządzenie w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR). W obliczu wymogu, aby do 2030 roku wszystkie opakowania nadawały się do recyklingu, a także rosnących oczekiwań konsumentów i organów regulacyjnych w zakresie zrównoważonego rozwoju, wyniki projektu oferują sprawdzone ścieżki przejścia od rozwiązań opartych na surowcach kopalnych do systemów opakowaniowych o obiegu zamkniętym, opartych na surowcach pochodzenia biologicznego. Opracowane technologie mogą zostać zintegrowane z istniejącą infrastrukturą produkcyjną, co obniża bariery techniczne i ekonomiczne ich wdrożenia.
Projekt dostarcza rozwiązania wspierające filary europejskiej strategii gospodarczej, w tym Europejski Zielony Ład, strategię biogospodarki UE oraz Czysty Ład Przemysłowy. Wykazując, że wysokiej jakości biotworzywa mogą być produkowane na dużą skalę z przemysłowych strumieni odpadów, BioSupPack wspiera odporność przemysłową Europy, jej autonomię surowcową i cele klimatyczne, tworząc jednocześnie nowe łańcuchy wartości i możliwości gospodarcze w biogospodarce o obiegu zamkniętym. Wyniki osiągnięte przez BioSupPack są obecnie gotowe do wdrożenia przez interesariuszy z sektora przemysłowego, w tym producentów biopolimerów, biorafinerie, producentów opakowań oraz właścicieli marek z sektorów spożywczego, kosmetycznego i dóbr konsumpcyjnych.
Opracowano na podstawie informacji AIMPLAS
Tłumaczenie: TK
