LULUCF (Land Use, Land Use Change and Forestry), czyli „Użytkowanie gruntów, zmiana użytkowania gruntów i leśnictwo” to specyficzny zestaw unijnych przepisów, który określa, jak państwa członkowskie mają liczyć emisje i pochłanianie gazów cieplarnianych generowane przez „grunty”. Konfederacja Europejskiego Przemysłu Papierniczego (Cepi) zaprezentowała swoje stanowisko odnośnie LULUCF.
Zdaniem Cepi rozporządzenie LULUCF powinno zostać poddane przeglądowi w celu zapewnienia realistycznych i zrównoważonych celów w zakresie pochłaniania
Europejski przemysł celulozowo-papierniczy w pełni popiera cel UE polegający na osiągnięciu neutralności klimatycznej do 2050 roku. Sektor ten już dzisiaj wnosi znaczący wkład poprzez dekarbonizację produkcji (redukcja emisji CO₂ o 46% od 2005 r.), zrównoważoną gospodarkę leśną oraz ekspansję produktów na bazie włókien, które magazynują węgiel pochodzenia biologicznego i zastępują alternatywy oparte na paliwach kopalnych.
Zmiany klimatu są napędzane przede wszystkim przez emisje z paliw kopalnych, zaś naturalne i techniczne pochłaniacze węgla mogą pomóc łagodzić ich skutki poprzez usuwanie CO₂. Rozwijająca się biogospodarka oparta na uprawach leśnych – realizowana przez co piąty zakład produkcyjny w Europie i opierająca się na surowcach uprawianych w Unii Europejskiej – dostarcza obywatelom produkty o niskim śladzie klimatycznym i zmniejsza zapotrzebowanie na produkty oraz energię pochodzące z paliw kopalnych.
Jednocześnie Europa stoi przed wyzwaniami wynikającymi ze zmian klimatu, które wpływają na zdolność lasów do pochłaniania węgla, w tym przed nasileniem się naturalnych zakłóceń. Wiele państw członkowskich ma trudności z osiągnięciem celów redukcji CO2 wyznaczonych na rok 2030, ze względu na czynniki - takie jak dynamiczne zmiany wieku lasów, zwiększona liczba pożarów, susze i plagi szkodników oraz wyższy poziom pozyskania drewna wynikający z cięć sanitarnych (ratunkowych) i czynników geopolitycznych.
Aktywna i zrównoważona gospodarka leśna ma nadrzędne znaczenie dla zwiększenia odporności lasów, stymulowania wzrostu i zabezpieczenia dostaw surowców przyjaznych dla klimatu, a tym samym dla maksymalizacji ogólnych korzyści klimatycznych. Poprzez aktywną, zrównoważoną gospodarkę Cepi rozumie zarządzanie dostosowane do lokalnych warunków, które zapewnia regenerację i zwiększony wzrost, dostarczając jednocześnie produkty drewnopochodne i inne usługi ekosystemowe. Obejmuje to również testowanie i wykorzystywanie odmian oraz gatunków zdolnych do przetrwania w bardziej ekstremalnych warunkach klimatycznych.
W odniesieniu do celów klimatycznych na rok 2040, rozporządzenie LULUCF powinno zostać poddane przeglądowi w celu zapewnienia realistycznych i zrównoważonych celów w zakresie pochłaniania, które uwzględnią zarówno długoterminowe pochłaniacze węgla (rok 2050 i lata późniejsze), jak i rozwijającą się biogospodarkę, co zostało uznane w ostatnich nowelizacjach Europejskiego Prawa o Klimacie. Zrównoważone podejście łączące gospodarkę leśną nastawioną na produkcję oraz ochronę przyrody ma kluczowe znaczenie dla osiągnięcia przez Europę celów dekarbonizacji. Dowody naukowe wykazują, że lasy zarządzane zarówno w celach ochronnych, jak i zrównoważonej produkcji, odgrywają kluczową rolę w łagodzeniu zmian klimatu poprzez zapobieganie nasyceniu pochłaniaczy w aspekcie długoterminowym oraz łączenie sekwestracji węgla, magazynowania węgla w produktach oraz zastępowania energochłonnych materiałów i energii pochodzącej z paliw kopalnych.
Kluczowe wnioski
Lasy nie powinny być wykorzystywane do kompensowania emisji przez sektory o utrudnionym procesie dekarbonizacji
Usuwanie węgla przez lasy odgrywa kluczową rolę w osiąganiu celów klimatycznych UE, ale nie powinno być wykorzystywane do osłabiania ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych w innych sektorach, gdyż taka strategia niesie ryzyko bycia kontrproduktywną, nieefektywną i daleką od sprawiedliwości. Głównym celem UE powinna być redukcja emisji z paliw kopalnych, przy jednoczesnej optymalizacji potencjału łagodzenia zmian klimatu przez sektor leśny na drodze aktywnej gospodarki leśnej i rozwoju biogospodarki.
Ustalenie orientacyjnego zakresu docelowego zamiast rocznych celów LULUCF
Przy definiowaniu celów LULUCF na okres po 2030 r. należy wyciągnąć wnioski z poprzedniego okresu sprawozdawczego. Biorąc pod uwagę niepewność związaną z klimatem oraz naturalną zmienność pochłaniaczy leśnych, cele roczne nie są ani odpowiednie, ani skuteczne w kierowaniu politykami krajowymi. Preferowany byłby orientacyjny zakres celu pochłaniania, co pozwoliłoby państwom członkowskim sterować działaniami klimatycznymi w zakresie zagospodarowania terenu, przy jednoczesnym zachowaniu pewnej elastyczności w celu uwzględnienia zakłóceń lub innych zdarzeń o charakterze siły wyższej.
Uznanie kompromisów między celami krótkoterminowymi a długoterminowymi.
Polityka po 2030 r. powinna unikać środków mających na celu zwiększenie pochłaniania w krótkim okresie na drodze ograniczania aktywnej gospodarki leśnej (np. opóźniania lub rezygnacji z pozyskania drewna) kosztem długoterminowej odporności (rok 2050 i lata późniejsze). Zachęcanie do ograniczania pozyskania drewna doprowadziłoby w dłuższej perspektywie do nasycenia pochłaniaczy, wywołując negatywne skutki społeczno-gospodarcze dla sektora leśnego, biogospodarki i europejskiej autonomii, a także zwiększając ryzyko zwiększenia skali wycinki w innych regionach i zaspokajania popytu krajowego surowcami pochodzącymi spoza UE.
Rozszerzenie listy wytworzonych produktów drzewnych (HWP) i aktualizacja wartości ich okresu półtrwania.
Wartości okresu półtrwania – czyli czasu, przez jaki węgiel pozostaje „uwięziony” w produktach wykonanych z drewna, zanim trafi z powrotem do atmosfery – które są stosowane w rozliczaniu LULUCF dla wytworzonych produktów drzewnych (obecnie tarcicy, płyt drewnopochodnych i papieru), powinny zostać zaktualizowane, z uwzględnieniem dodatkowych kategorii produktów. Pozwoliłoby to na dokładniejszą i bardziej przejrzystą ocenę rzeczywistego wpływu produktów leśnych na łagodzenie zmian klimatu. Obecne wartości domyślne, oparte na wytycznych IPCC (Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu) z 2006 roku, nie odzwierciedlają poprawy wskaźników recyklingu ani innowacyjności produktów. Produkty na bazie włókien pozostają obecnie dłużej w użyciu dzięki zwiększonej liczbie cykli recyklingu, a nowe produkty — takie jak tekstylia na bazie drewna, chemikalia, produkty uboczne i pozostałości — są coraz częściej dostępne. Zaktualizowane lub nowe wartości okresu półtrwania mogłyby zostać opracowane na wzór nowej normy ISO 14064 (w tekście wspomniano o specyficznej normie ISO 13391 dotyczącej dynamiki gazów cieplarnianych).
Włączenie korzyści z substytucji jako formalnej kategorii sprawozdawczej dla państw członkowskich
Obecne rozporządzenie LULUCF nie uznaje efektu substytucji produktów drewnopochodnych, który jest jednak równie istotny jak pochłanianie przez lasy. Korzyść z substytucji dotyczy szerokiej gamy produktów leśnych, nie tylko tych o długim cyklu życia: na przykład produkty na bazie włókien mogą wykazywać współczynnik substytucji w zakresie od 1–1,5 kg C/kg C (opakowania i chemikalia) do 2,8 kg C/kg C (tekstylia na bazie drewna). Państwa członkowskie powinny mierzyć i raportować te efekty substytucji, aby uwidocznić wkład biogospodarki opartej na lasach, zachęcać do odchodzenia od materiałów kopalnych oraz wzmacniać konkurencyjność i odporność Europy. Norma ISO 13391 dotycząca dynamiki gazów cieplarnianych oferuje dobrą metodologię obliczania korzyści klimatycznych płynących z produktów drzewnych, w tym substytucji.
Opracowano na podstawie informacji Cepi
