W czasie złożonego procesu drukowania może dochodzić do powstawania różnych zjawisk towarzyszących, które często generują różnorodne problemy i uniemożliwiają lub utrudniają wysokojakościowy druk. Powodowane są one najczęściej niewłaściwymi materiałami używanymi do drukowania, takimi jak farby i dodatki do roztworu zwilżającego, a także wadliwą jakością papieru. Problemy mogą powstawać również w wyniku nieprawidłowej regulacji mechanizmów maszyny, specyficznej charakterystyki powierzchni obciągu lub też formy drukowej.
Większość popularnych podłoży drukowych zawiera wybielacze optyczne, które mają za zadanie zwiększenie efektu białości papieru. Lotne produkty rozpadu powstające podczas schnięcia farb i lakierów olejowych wchodzą w reakcję z wybielaczami i spoiwami warstwy powlekającej papier. Powodują przez to ich neutralizację, a tym samym obniżają stopień białości.
Efekt ten najłatwiej można zaobserwować w promieniach UV, w których wyraźnie widać, że zadrukowane miejsca podłoża nie wykazują fluorescencji typowej dla wybielaczy optycznych.
Aby zapobiegać powstawaniu żółknięcia lub zminimalizować jego skutki, należy przestrzegać następujących wskazówek:
– Do drukowania należy stosować farby, które utrwalają się raczej przez wsiąkanie w podłoże niż oksydacyjnie. Niestety, w niektórych wypadkach nie jest to możliwe, szczególnie wtedy, kiedy od gotowych druków wymagane są wysoka odporność na ścieranie i dobry połysk. Reakcję żółknięcia producent farb może zoptymalizować przez właściwy dobór surowców zastosowanych do produkcji, na przykład eliminując z receptur żywice alkidowe.
– Korzystne jest zredukowanie grubości nadawanej warstwy farby. Dlatego przy obszarach o wymaganym wysokim nasyceniu należy wprowadzić korektę nafarbiania już na etapie przygotowalni. Im cieńsza jest warstwa farby naniesiona na podłoże, tym mniej ubocznych produktów rozpadu powstaje podczas jej schnięcia oksydacyjnego. Najlepiej jest stosować farby o podwyższonej intensywności.
– Należy zrezygnować z dodatków do farb, szczególnie suszek.
– Zalecane jest wietrzenie stosu, ponieważ prowadzi to do usuwania lotnych produktów rozpadu.
– W przypadku konieczności uszlachetniania gotowych druków nie zaleca się stosowania lakierów olejowych z uwagi na ich oksydacyjny mechanizm utrwalania. Lepiej jest stosować lakiery dyspersyjne, które nie powodują żółknięcia, ponieważ wysychają głównie przez wsiąkanie w podłoże. Trzeba pamiętać, że farby zastosowane do drukowania w takim przypadku muszą mieć odpowiednie cechy odporności na działanie alkaliów i rozpuszczalników.
– Do uszlachetniania powierzchni druków można też zastosować lakiery utrwalane promieniami UV, które nawet w przypadku nanoszenia grubych warstw pozostają transparentne i nie wykazują tendencji do żółknięcia.
Należy również uwzględnić skłonność zastosowanego podłoża do żółknięcia, którą można sprawdzić w testach laboratoryjnych (pomiar zażółcenia za pomocą spektrofotometru zgodnie z normą DIN 6167).
Oznaczanie odporności na żółknięcie kontaktowe
Do badania odporności druków na żółknięcie i żółknięcie kontaktowe spowodowane przez farbę lub papier potrzebna jest odbitka próbna. Należy ją wykonać na urządzeniu do badania drukowności, a na badane podłoże nanieść farbę w ilości 3,0 g/m2 ± 0,15%.
Na tak wykonanej odbitce próbnej kładzie się czysty pasek tego samego papieru. Po 5 minutach od nadrukowania warstwy farby odbitkę wkłada się wraz z czystym paskiem papieru pomiędzy dwie płyty szklane i całość przechowuje przez 24 godziny w temperaturze 50°C.
Następnie ocenia się stopień czystości niezadrukowanego paska papieru w miejscach, w których doszło do kontaktu z farbą. Oceny dokonuje się wizualnie lub za pomocą spektrofotometru.
Problem żółknięcia druków lub też żółknięcia kontaktowego jest ostatnio rzadziej zauważany. Wiąże się to ze zmienioną jakością papierów i modą na stosowanie w wielu sektorach druku papierów o lekkim zabarwieniu żółtawym.
Ewa Rajnsz
